|
Van bouwvereeniging tot woningstichting
"Woonsituatie rond 1900
Kinkhoest, malaria, tuberculose, cholera. Aan het begin van de twintigste eeuw waren het, net als elders in het land, normale ziekten in Wormer. In 1906 ging het bergafwaarts. "De algemeene gezondheidstoestand was, vergeleken bij die van andere jaren, verre van gunstig", staat in het "Verslag van den gezondheidstoestand" der gemeente Wormer over dat jaar."
Zo begint het boek "90 jaar Woningbouwvereniging Wormer", waarin we terugblikken op 90 jaar Woningbouwvereniging Wormer in woord en beeld.
Rond 1900 is er een groot tekort aan betaalbare en fatsoenlijke woningen. Ook de overheid ziet dit in. De Woningwet van 1901 maakt het mogelijk dat verenigingen en stichtingen goedkoop geld kunnen lenen als ze zich ten doel stellen woningen te bouwen voor "het volk". Zo ontstaat de volkshuisvesting, waarbij het idee is dat een goede woonsituatie tot minder gezondheidsproblemen leidt. Zo wordt de ene na de andere woningcorporatie opgericht, bestuurd door bevlogen vrijwilligers. Ze wensen dat arbeiders zich meer gedisciplineerd gedragen, hun huur op tijd betalen, de woning schoon houden en hun kinderen naar school sturen. Dat zij, als huisvaders, dankzij "een gezelligen huiselijken haard" hun weekgeld niet meer in de kroeg opmaken.
Oprichting Woningbouwvereniging Wormer
1912 Is een jaar van grote verandering. Wormer, een dorp met ruim 2000 inwoners, is tot dan toe een smalle straat, met daarlangs een wegsloot en vele bruggetjes. Het ligt tussen weilanden, sloten, boomgaarden en tuinen. Zandpaden, landweggetjes en bruggen verbinden de huizen en de molens met elkaar.
Op 23 februari 1912 wordt de oprichtingsvergadering gehouden van "Bouwvereeniging Wormer". De voorzitter is burgemeester D. Kooiman. Secretaris is P. Bart en D. Wakker Pz is penningmeester. Het aandelenkapitaal bedraagt in totaal 175 gulden. Vermoed wordt dat medebestuurder C.P. Keet, directeur van Papierfabriek "de Eendragt", oftewel Van Gelder Papier, het belangrijk vond "zijn" arbeiders goede huisvesting te bieden.
Bouwen, bouwen, bouwen
Eind 1912 bouwt aannemer Klopper uit Jisp voor de bouwvereniging de eerste 29 woningen op een terrein dat "de Helling" heet. Zo verrijst de Eendrachtstraat. De heer Wakker wordt aangesteld als huurophaler. Hij krijgt hiervoor zeven cent per woning per week. De aanvangshuren bedragen 2,40 tot 2,50 gulden per week.
In 1945 bezit de bouwvereniging 86 woningen. De oorlogstijd is ook voor Wormer een zwarte periode, waarin geen woningen gebouwd worden. Pas na de oorlog, als het tekort aan woonruimte nog nijpender is geworden, wordt de draad weer opgepakt. Het bezit van de bouwvereniging groeit dan heel snel. In hoog tempo worden woningen gebouwd, waarbij de snelheid belangrijker is dan de kwaliteit. Ook verrijzen de eerste flats in Wormer aan de Fortuinstraat en de Spatterstraat.
Tot 1965 komen er zo een vijfhonderd woningen bij, die met subsidie van het Rijk gerealiseerd worden.
Tussen de Dorpsstraat en het Zwet ontstaat in de jaren zestig de wijk Plaszoom. Begin 1980 wordt de nieuwe wijk Middentil opgestart, waarmee het bezit in korte tijd met circa driehonderd woningen groeit. Maar daar blijft het niet bij. Ook op het fabrieksterrein en het voormalige ketelhuisterrein van Van Gelder worden woningen gebouwd. Met de bouw van de ‘slinger" aan de zaanoever krijgt de vereniging er in één keer 100 woningen bij. Echt grote bouwlocaties zijn er daarna niet meer. In 2002 bezit de vereniging 1943 woningen.
Ontwikkeling vereniging
De ‘Bouwvereeniging Wormer" maakt in de jaren na de oprichting een hele ontwikkeling door. Waren het eerst vrijwillige pioniers die de vereniging bestuurden, in de jaren zestig wordt dat professioneler geregeld. Er wordt naast een dagelijks en een algemeen bestuur een raad van toezicht in het leven geroepen. De "Bouwvereeniging Wormer" heet vanaf 1966 Woningbouwvereniging Wormer. In dat jaar wordt ook de eerste ledenvergadering gehouden.
Als in 1995 de financiële banden met het Rijk worden verbroken, worden corporaties gewone bedrijven. De term ‘sociale ondernemer" wordt uitgevonden. Door deze veranderde rol voor de woningbouwvereniging verandert ook de rol van de huurders. Als lid moeten zij het algemene belang van de vereniging dienen, terwijl de huurder ook individuele belangen heeft. Tijd voor het oprichten van een huurdersvereniging dus, die onafhankelijk van de woningbouwvereniging namens de huurders kan opereren. In 2000 komt huurdersvereniging Huurders voor Huurders tot stand. De belangen van de huurders zijn op deze manier goed gewaarborgd. In 2002 wordt de woningbouwvereniging dan ook omgezet naar een stichting, waarmee Woningstichting Wormer in het leven wordt geroepen.
In 2007 bestond Woningstichting Wormer 95 jaar en per 1 januari 2008 veranderde zij haar naam in WORMERWONEN.
Boek "90 jaar Woningbouwvereniging Wormer"
Hierboven las u in vogelvlucht de geschiedenis van WORMERWONEN. Bij het 90-jarig jubileum in 2002 is een boek uitgegeven. In dit boek, "90 jaar Woningbouwvereniging Wormer", worden veel meer aspecten van de vereniging en van de sociale geschiedenis van Wormer, voor het voetlicht gebracht. Veel oude en nieuwe foto's illustreren de diverse verhalen en interviews met mensen die bij het wel en wee van de woningbouwvereniging zijn betrokken.
U kunt het boek op ons kantoor aan de Papiermakerstraat 1 in Wormer ophalen. Huurders van WORMERWONEN krijgen het boek gratis, niet-huurders vragen wij een bijdrage van € 5,00.
Dvd "Wormer in beeld"
Ook kunt u bij ons de dvd "Wormer in beeld" krijgen. Immers, de toekomst komt voort uit het verleden. Wij hebben daarom dit verleden op een dvd gezet. Het is een leuke terugblik naar de jaren zestig in Wormer.
De dvd kost € 12,50. Een deel van deze opbrengst stellen wij beschikbaar voor het behoud van de historie van Wormerland. |
|
